-................... ........-.............. ................... .................................................................... ....

Xhevat Bislimi

Liria nuk duron kushte

Raporti i Grupit Ndërkombëtar të Krizave, i datës 24 janar 2005, përbën përmbledhjen më të mirë të shqetësimeve ndërkombëtare për gjendjen në Kosovë dhe parashikimin e një «shpërthimi» të ri nëse «Bashkësia ndërkombëtare nuk bënë diçka këtë vit për aspiratat e shqiptarëve për pavarësi». Për dallim nga klasa «institucionale» e Kosovës, e cila gjendjen në Kosovë e sheh të mbjellur me lule, Raporti i GNK-së është i prerë në vlerësimet e tij: «Viti 2005 ose do të sjellë përparim në zgjidhjen e statusit të ardhshsëm që konsolidon paqen dhe zhvillimin, ose ekziston rreziku që Kosova t'i kthehet konfliktit dhe të gjenerojë jostabilitet rajonal».

E veçanta e këtij raporti është se argumenti më i fuqishëm për tezën dhe propozimin e Grupit të Krizave Ndërkombëtare për njohjen e shtetit të Kosovës me disa kushtëzime janë «trazirat e përgjakshme» të marsit. Emri i atij që dikush vazhdon ta quajë president i Kosovës-LDK-së, edhe pse ky «president» më shumë se kushdo tjetër e ka lakuar fjalën «pavarësi», nuk është përmendur askund. Kërkesa e tij për «pavarësi formale» nuk tërhoqi vëmendjen e botës dhe as nuk e motivoi atë asnjëherë të merret me Kosovën. Sepse ky e kishte me të tallur, prandaj edhe bota tallejë me të, duke e varur kërkesën e tij në bisht të qenit… Ishte populli i Kosovës që me revoltën e tij spontane dhe me kërkesa sado që të paartikuluara e lëvizi edhe njëherë përpara diplomacinë botërore, e cila e lexoi qartë mesazhin e ngjarjeve të marsit 2004, për çështjen e Kosovës. Sipas këtij Grupi gjendja në Kosovë kërkon «shërim» të shpejtë. Kjo merret vesh nga kërkesa që ky Grup i drejton Grupit të Kontaktit (prej gjashtë shtetesh) për të dal «sa më parë që është e mundur me një deklaratë, ku qartë do të ofrohejë një afat kohor për zgjidhjen e çështjes së statusit të Kosovës…»

Tri janë kushtet që propozohen t'i vihen lirisë së Kosovës dhe popullit të saj:

E para, Kosova do të zotohet në mënyrë eksplicite se nuk do të bashkohet me Shqipërinë apo ndonjë vend apo territor fqinj përveç se në kuadër të integrimeve në BE;

E dyta, do të ketë një numër gjyqtarësh ndërkombëtarë të emëruar në gjykatat më të larta të Kosovës si dhe palë të caktuara ndërkombëtare do të kenë të garantuar një prezencë që siguron se para këtyre gjykatave të nxjerren çështjet themelore që kanë të bëjnë me të drejtat e pakicave dhe obligimet e tjera të dakorduara dhe miratuara më herët;

E treta, Kosova do të pranonte një prezencë ndërkombëtare monitoruese - “Misioni Monitorues i Kosovës” - që do t'i raportojë bashkësisë së gjerë ndërkombëtare dhe do të rekomandojë masat gjegjëse nëse Kosova tërhiqet nga zotimet. Ana e mirë e këtij raporti është se i propozon Bashkësisë ndërkombëtare që t'i tërhiqet vrejtja Beogradit se «treni po ikën, me ose pa ju». Një përparim tjetër i rëndësishëm është edhe propozimi që ky Grup i bënë Bashkësisë ndërkombëtare (SHBA-së dhe Bashkimit Evropian) për njohjen e sovraniteti të Kosovës edhe nëse nuk pajtohen Serbia dhe Rusia. Kosova nuk mund të mbetet peng i tyre. Më e forta është se raporti u propozon vendeve të Bashkimit Evropian dhe ShBA-së që ta njohin sovranitetin e Kosovës edhe nëse këtë nuk e bënë (gjë që do të ishte e dëshirueshme) Këshilli i Sigurimit me një rezolutë të veçantë. Në qarqet diplomatike ndërkombëtare thuhet se GNK-ja ka ndikim në politikën amerikane, por deri diku edhe në politikën evropiane. Kjo u vërtetua edhe në takimet që u mbajtën në Strasburg dhe Bruksel pikërisht për këtë Raport dhe përkrahja që iu dha propozimeve të paraqitura në të. Kjo përkrahje ka shqetësuar dhe tronditur seriozisht edhe Beogradin dhe politikën e tij shoviniste ndaj Kosovës dhe shqiptarëve përgjithësisht.

Përsëri kushte për lirinë e Kosovës Prania e një numri të kufizuar gjyqtarësh ndërkombëtarë në gjykatat më të larta të Kosovës dhe prania e një «misioni ndërkombëtar mbikëqyrës» nuk paraqet ndonjë shqetësim për shqiptarët, sepse shteti i Kosovës nuk do të ndërtohet asesi mbi bazën e shtypjes dhe të shkeljes së të drejtave të pakicave kombëtare. Ky shtet dhe shqiptarët përgjithësisht nuk do të ndjekin politikën e mbylljes dhe të izolimit, por do të jenë të hapur për bashkëpunim dhe marrëdhënie miqësore me shtetet fqinje dhe me Bashkësinë Ndërkombëtare, sidomos me SHBA-në dhe Bashkimin Evropian. Kushti tjetër që «shtrëngon» Kosovën «të zotohet në mënyrë eksplicite se nuk do të bashkohet me Shqipërinë… përveç se në kuadër të integrimeve në BE» është mjaft i diskutueshëm dhe do të duhej të ishte i përkohshëm. Bashkimi kombëtar (zgjidhja përfundimtare e çështjes shqiptare) do të duhej t'i paraprinte bashkimit me BE-në. Kjo do të ishte rruga më e natyrshme e përmbylljes së procesit të unifikimit të kombit shqiptar tashmë të formuar si një njësi unike gjeografike, historike, gjuhësore, kulturore, psikologjike dhe gati edhe ekonomike e tregtare. Për hirë të ruajtjes së njëfarë ekuilibri dhe të njëfarë paqeje mjaft të brishtë mund të pranohet (nëse e pranojnë shumica e shqiptarëve) edhe «formula» e bashkimit kombëtar krahas bashkimit me BE-në.

Çështja e respektimit të pakicave (kuptohet, sidomos e asaj serbe) është çështje (kusht) më shumë politike se sa çështje e lirive dhe të drejtave të pakicave. Plotësimi i këtij kushti është i lidhur ngushtë me «disiplinimin» dhe shtrëngimin e Beogradit. Nëse Beogradi nuk e pranon realitetin e ri, shtetin e Kosovës, atëherë do të vazhdojë avazi i vjetër me pakicën serbe, e cila do të mbetet instrument i politikës shoviniste. Pastaj, që të nis të shkruhet një faqe e re në marrëdhëniet shqiptaro-serbe, Beogradi duhet t'i kthejë menjëherë kufomat e gjetura deri më tash dhe t'i gjejë edhe të tjerat. Të tregojë se sa kufoma shqiptarësh janë djegur në furrat e ndryshme në Kosovë apo Serbi. Beogradi duhet t'i kërkojë falje popullit shqiptar për krimet dhe plagët (dhunimet, etj.) e shkaktuara gjatë luftës së fundit dhe të paktën për ato të shkaktuara që nga viti 1912 dhe të paguajw për dëmet e shkaktuara gjatë luftës.