-................... ........-.............. ................... .................................................................... ....

Xhevat Bislimi

Cilën Kosovë po e decentralizojnë

Njëra prej fjalëve të përdorura dendur në Kosovë është edhe fjala «decentralizim». Nuk ka gazetë ditore, nuk ka emision lajmesh në radio apo televizion që të mos e lakojë këtë fjalë. Ne që marrim pak vesh, por edhe sipas fjalorëve shpjeguesë, me fjalën decentralizim kuptojmë shpërqëndrimin e pushtetit qendror, duke ua kaluar disa funksione dhe kompetenca organeve drejtuese vendore, pushtetit vendor, e të tjera. Mirëpo, në Kosovën tonë, edhe çështja e decentralizimit ideohet, konceptohet, inicohet, dhe ka përpjekje që të realizohet për qëllime të afërta dhe të largëta segmentuese në dëm të Kosovës dhe të popullit të saj shqiptar.
Si shumë çështje që lidhen me Kosovën dhe të ardhmen e saj edhe çështja e decentralizimit është filluar pa rend e pa vend. Pothuajse për çdo njeri normal (përveç për politikanët e Kosovës) është e qartë se ne ende nuk e dimë se çka do të jetë Kosova nesër: a do të jetë shtet më vete?, a do t'i bashkohet shtetit të saj, Shqipërisë?, a do të jetë pjesë përbërse e Unionit Serbi-Mali i Zi?, a do të jetë një rajon i Bashkimit Evropian?, a do të jetë unike (me këta kufij të trashëguar nga copëtimi i saj) apo do të ricopëtohet?, a do të jetë… ? Vetëm kur ta dimë se çka do të jetë Kosova mund të mendojmë për rregullimin e saj administrativ e territorial dhe për decentralizimin e pushtetit qendror. A thua e dinë politikanët dhe drejtuesit e institucioneve kukulla të Kosovës se pushtet qendror në Kosovë, për fajin tonë, ende është UNMIK-u? Shtrohet pyetja: a pranon UNMIK-u decentralizimin e pushtetit të tij absolutist e diktatorial? Deri në përmbushjen e misionit të tij sigurisht se jo. Po cili është misioni i tij?

Sipas asaj që kemi parë, lexuar e dëgjuar deri më sot, UNMIK-u ka për mision thelbësor pacifikimin dhe nënshtrimin ekonomik e politik të Kosovës deri në atë shkallë sa populli i saj të heq dorë nga kërkesa e tij «ekstremiste» për jetë të lirë, të pavarur dhe vetëvendosje. Për këto pesë vjet të sundimit me dorë të hekurt, UNMIK-u, si instrument i Fuqive të Mëdha, ia ka dalë, ku me dhunë psikologjike e fizike, me arrestime, burgosje e dënime drakonike dhe ku me joshje (me karrotë) e forma të tjera të korruptimit moral, politikë e material, ta thyej unitetin dhe ta përçajë klasën politike atdhetare që përfaqësonte vullnetin politik dhe kombëtar të popullit shqiptar në Kosovë. Ky është një fakt i dhimbshëm, por i vërtetë… E kemi fjalën që gjithë kjo politikë që po ndiqet nga UNMIK-u dhe qeveri e qarqe të tjera ndërkombëtare në Kosovë dhe ndaj saj është në funksion të pengimit të proceseve progresive dhe demokratike të vendit tonë të çliruar me aq përpjekje, gjak e sakrifica.
Decentralizimi i Kosovës ka për qëllim legalizimin e enklavave serbe dhe të strukturave të tyre, madje, nëse mund t'ia dalin, edhe legalizimin e ndarjes së Kosovës. A thua klasa politike e Kosovës (veçmas pjesa që nuk kolaboroi me pushtuesin) nuk e dinë se Kosova veriore de fakto është e ndarë dhe se qeveriset nga Serbia? Nëse e dinë, atëherë pse nuk këmbëngul që së pari të bëhet bashkimi i Kosovës, të shpërbëhen strukturat paralele serbe, që drejtohen nga Beogradi (me ndihmën ose mirëkuptimin e UNMIK-ut), të ndahet Kosova edhe de jure nga Serbia, e pastaj të mendohet për «decentralizimin» e famshëm. Por, me sa duket, qofsha unë i gabuar, te politikanët tanë ka zënë vend mendimi i dëmshëm: «hajt bre, se mos është Kosova veç e imja»?

E vërtetë. Kosova është e të gjithëve, por jo të gjithë kanë kërkuar besimin dhe votën e popullit. Nëse vazhdohet me këtë mendim dhe me këtë sjellje ka shumë mundësi të përsëritet ajo që jemi mësuar ta shohim shumëherë në Kosovë: populli të derdhet rrugëve, shesheve e madje edhe maleve, të burgoset e të vritet për të drejtat dhe liritë e tij, për çlirimin dhe mbrojtjen e Kosovës, ndërsa të zgjedhurit e tij të rrinë në shtëpitë e tyre luksoze (ndonjëri edhe gju më gju e gojë më gojë me pushtuesit kriminelë)! Klasa politike dhe «institucionale» e Kosovës e pranoi (pa ndonjë shtrëngim) edhe politikën e krijimit të një Kosove multietnike! Këtu i ka rrënjët edhe decentralizimi i sotëm. Si mund të jetë një vend me mbi 90% të popullsisë shqiptare multietnik? Kosova për nga popullsia bënë pjesë në vendet me popullsi kompakte. Letonia ka vetëm 54% letonezë dhe 33% rusë. Edhe Estonia ka 65% estonezë dhe 28% rusë. Megjithatë Rusia nuk e ngriti as çështjen e multietnicitetit, as nuk kërkoi copëtimin e këtyre vendeve dhe as decentralizimin sipas shijes dhe interesave të saj. Nëse Rusia nuk mundi t'i pengojë këto ish-republika të Bashkimit Sovjetik të mëvetësohen dhe të krijojnë shtetet e tyre si paska mundësi Serbia ta mbaj peng lirinë dhe të drejtën e Kosovës për vetëvendosje? Apo Serbia ka edhe përkrahjen e disa fuqive dhe qarqeve ndërkombëtare?
Përveç kësaj, Serbia e ka më lehtë sepse, Kosova ka një popull liridashës dhe të vendosur për lirinë e tij, por ka një klasë politike të mjerë, servile dhe të gatshme për kolaborim! Pavarësisht nga ky realitet, pavarësisht pse klasa politike e Kosovës është e gatshme të kolaborojë, Bashkësia Ndërkombëtare (Fuqitë e Mëdha) duhet të jenë të kujdesshme dhe të arsyeshme në çështjen e Kosovës dhe në çështjen shqiptare përgjithësisht. Ricopëtimi i Kosovës, sipas planit të Koshtunicës (Beogradit) dhe mohimi i të drejtës së Kosovës për vetëvendosje do të ketë pasoja të paparashikueshme për Ballkanin dhe më gjerë. Politika që po ndiqet në Kosovë dhe ndaj saj nuk mund të prodhojë liri të lëvizjes për qytetarët (shqiptarët ende nuk mund të kthehen në shtëpitë e tyre në Veri të Kosovës), nuk mund të garantojë kthim të atyre që duan të kthehen dhe nuk mund të prodhojë siguri dhe stabilitet afatgjatë. Pastaj, bota dhe para së gjithash klasa politike shqiptare e Tiranës, e Prishtinës dhe e Shkupit nuk guxojnë ta harrojnë çështjen e Luginës së Preshevës…

Në fund kam menduar ta ngrisë një çështje që për kah rëndësia do të duhej të ishte në krye të shkrimit: rolin e Tiranës zyrtare. Klasa politike e Kosovës ka dëshmuar një prirje të çuditshme dhe absurde pas Luftës Çlirimtare në marrëdhëniet e saj me Tiranën. Kjo klasë me deklaratat, me veprimet dhe sjelljet e saj është munduar që shtetin shqiptar ta mbajë larg Kosovës dhe çështjes së saj. Të krijohej përshtypja se Kosova është pronë e kësaj klase politike dhe e Serbisë. Po e them këtë, sepse klasa politike e Kosovës ishte dhe është e gatshme edhe sot të bisedojë (dialogojë) me Beogradin zyrtar për çështjen e Kosovës në çdo kohë, por jo edhe me pronaren e ligjshme, Tiranën zyrtare! Me politikën e tyre, natyrisht të diktuar nga qarqe të caktuara ndërkombëtare, kjo klasë politike faktikisht e ka bërë Beogradin partner në «zgjidhjen» e çështjes së Kosovës! E dëgjuat përgjigjen flakë për flakë që Rugova i dha Tiranës zyrtare pas komenteve të saj për bisedimet me Kryeministrin maqedon? “Kosova ka zot, tha ai, Kosova ka UNMIK-un, KFOR-in dhe institucionet e saj”. Midis atyre që Rugova quanë zot të Kosovës është edhe Beogradi, por këtë nuk e ka guximin ta thotë. Porosia për Tiranën zyrtare ishte e qartë... Por, populli i Kosovës e dinë se ky zot i Kosovës (Rugova) gjatë kohës kur Kosova luftonte për jetë a vdekje ruhej nga forcat serbe dhe shkonte bisedonte e zgërdhihej me kryekasapin e shqiptarëve