-................... ........-.............. ................... .................................................................... ....

Beqir ELSHANI
BETHOVENI DHE REVOLUCIONI

Zakonisht më 1 janar, në ditën e parë të vitit të ri, në programin televiziv shfaqet Koncerti Tradicional i Vitit të Ri në Vienë, përndryshe kryeqytet i muzikës klasike të kultivuar nga Hajdni, Moxarti dhe Bethoveni. Ky është një nga programet më të bukura për të gjithë dashamirët e muzikës klasike. Ndonëse njeriu nuk i bie instrumentit muzikor nuk do të thotë se nuk merr vesh në melodinë e tingujve të muzikës. Për të dëgjuar operën "Goca e Kaçanikut" të kompozitorit Rrauf Dhomi, apo baletin "Halili dhe Hajria", të kompozuar nga Tish Daija në bazë të dramës së Kolë Jakovës, duhet patur aftësi dhe qëndrueshmëri për ta përjetuar shpirtërisht muzikën, që është riprodhuar me mjeshtëri artistike. Ludvig van Bethoveni, 1770-1827, është një ndër kompozitorët më të mëdhenj në botë. Kur e shkroi Simfoninë e Pestë (Simfonia e Fatit) në vitin 1808, Bethoveni ishte pothuaj plotësisht shurdhan, kurse në vitin 1823 shkroi Simfoninë e 9 sipas lirikës së Fridrih shilerit, e cila sot është e njohur si himn evropian. Prandaj sot me të drejtë përdoret sinonimi të kesh sy si Davinçi, veshë si Bethoveni dhe shkathtësi si Paganini me gishtat e tij virtuoz. "Për mua nuk ka gëzim më të madh sesa të kultivoj dhe të shfaq artin tim," shkruante Bethoveni në testamentin e tij. Kjo do të thotë se nuk mjafton që njeriu patjetër të ketë sy dhe veshë të mprehtë si shqiponja, por prirje për krijimtari në art. Duhet të ketë dhunti artistike prej një gjeniu qoftë shkrimtar, piktor apo kompozitor për ta ndie në shpirtin e tij qiellor. Këtë aftësi krijuese Bethoveni e ka fituar falë punës së tij qysh si fëmijë, të cilin babai i tij shpeshherë e zgjonte natën për të ushtruar në piano. Ai e nxiste që Ludvigu të bëhej një Mozart i ri, i cili ishte bërë sinonim i muzikës. Po ndodhte që i biri të argëtohej pa nota muzikore në piano, babai i ashpërt e qortonte. Prandaj sa më shumë që ushtronte Ludvigu aq më shumë bëhej kureshtar i muzikës. Të kemi parasysh se ashtu siç është Mikelangjelo Buenoroti i famshëm në skulpturë, Gëte si shkrimtar, Galileu si astronom, është i famshëm edhe Bethoveni si kompozitor. Më në fund muzika klasike është një filozofi që duhet patur vullnet dhe prirje për të. Bethoveni ishte një mjeshtër i madh, i cili idetë filozofike dhe vargjet poetike të bashkëkohësve të vet siç ishin Imanuel Kanti, Fridrih Shileri dhe Johan V. Gëte, i zbërthente në tinguj muzikor dhe që shkrimtari ynë Fan S. Noli do t'i quaj tinguj të revolucionit. Lind pyetja, pse Noli shkroi pikërisht për mjeshtrin e ashpërt dhe të zymtë, por i madh për nga shpirti?! Sepse vetë Noli ishte demokrat, prandaj popullit shqiptar i dhuroi veprën e tij madhështore "Bethoveni dhe Revolucioni Francez". Qysh në moshën 28 vjeçare Bethoveni fiton zukatjen në veshë dhe kupton se një ditë do të shurdhohet. Një kohë të gjatë sëmundjen e veshit e mbajti në fshehtësi, prandaj kompozoi me një forcë të pashoq. Piano mbeti i vetmi instrument që mund të kompononte, derisa tingujt e violinës aspak nuk i dëgjonte. Dëgjimi i tij i ngjante nënës, e cila zgjohet me vajin e parë të foshnjes, por që nuk do ta zgjonte zhurma e makinës. Konkretisht veprat muzikore të kompozitorit të madh, Ludvig van Bethoven, janë të fuqishme si pasojë e shqetësimit për shkak të shurdhimit të tij, prandaj atij i mjaftonte të dëgjonte vetëm 50% të tingujve të pianos, pjesën tjetër të padëgjuar do ta plotësonte truri i tij gjenial.
!Për një kohë shumë të shpejtë ai fitoi profesionin e pianistit, sidomos për krijimtarinë e tij. Bethoveni nuk ishte mizantrop, përkundrazi ishte rrethi shoqëror që e detyronte të mbyllej në dhomën e tij, sepse kur njeriu e humb dëgjimin, humb edhe të afërmit e vet. Si rezultat i mbrojtjes së integritetit personal ka dalur letra e tij, të cilën ia dërgoi princit të Austrisë, Karl Lihnovskit: "Princ! Çdo gjë që keni bërë ju, mund t'ia detyroni origjinës suaj, çdo gjë që kam bërë unë ia detyroj vetes sime.